- Detalji
- Kategorija: Život i stil
BIJELjINA - Pravoslavni vjernici danas obilježavaju Materice, najveći hrišćanski praznik majki i žena, koji uvijek pada u drugu nedjelju pred Božić.
Toga dana, prema običaju, djeca porane i unaprijed pripremljenim kanapom, koncem, šalom, maramom ili kaišem na prepad vežu majkama noge, na isti način kao što su njih majke vezivale na Djetinjce.
Majka se pretvara da ne zna zašto je vezana. Djeca joj čestitaju praznik, a ona onda dijeli poklone i na taj način se "driješi". Na isti način se vežu i sve udate žene, koje se "driješe" kolačima ili nekim drugim slatkišima.
Običaj "vezivanja" i "driješenja" predstavlja mnogo više od puke igre ukućana, jer se njime potvrđuje veza ljubavi kojom su povezani svi članovi hrišćanske porodice.
Praznik Materice se u novije vrijeme proslavlja i pri hramovima, naročito po gradovima. Žene u dogovoru sa sveštenikom pripreme prigodan program u kome učestvuju djeca sa prikladnim recitacijama i pjevanjem, a onda djeca vezuju prisutne žene. One se "driješe" poklonima i pripremljenim paketićima, knjigama, krstićima...
Negdje se organizuje posjeta bolnici, naročito dječjim odjeljenjima, gdje se djeci nose pokloni, što daje ovom prazniku puni hrišćanski smisao.
(Glas Srpske, Foto: Srna)
- Detalji
- Kategorija: Život i stil
Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici danas slave svete mučenike Evstratija, Aksentija, Evgenija, Mardarija i Oresta.
Ovih pet hrabrih zasijalo je kao pet sjajnih zvijezda u mračno vrijeme careva Dioklecijana i Maksimijana, svjedočeći vjeru Hristovu do same smrti.
Sveti Evstratije bio je rimski vojvoda u gradu Satalionu, Evgenije njegov saborac u vojsci, Orest takođe ugledan i mlad vojnik, Aksentije sveštenik, a Mardarije prost građanin i zemljak Evstratijev, budući da su obojica poticala iz grada Aravrakina.
Carski namjesnici Lisije i Agrikola prvo su mučili Svetog Aksentija, kao sveštenika. Vidjevši nevino stradanje hrišćana, Sveti Evstratije se sam prijavio Lisiju i javno ispovijedio da je hrišćanin. Za vrijeme njegovog mučenja, pred sudiju je istupio i Sveti Evgenije, uzviknuvši:
„Lisije, i ja sam hrišćanin!“
Kada su Svetog Evstratija sa ostalim mučenicima provodili kroz grad Aravrakin, ugleda ih Sveti Mardarije sa krova svoje kuće. Oprostivši se od supruge i dvoje nejake djece, pojurio je za njima i povikao mučiteljima u lice:
„I ja sam hrišćanin, kao i gospodin moj Evstratije!“
Svetom Orestu je prilikom gađanja u metu pred Lisijem ispao krst iz njedara, po čemu je otkriveno da je hrišćanin, što je i sam otvoreno ispovijedio. Orest je bio mlad, lijep i snažan vojnik, rastom nadvisujući sve ostale.
Sveti Aksentije je posječen mačem, Evgenije i Mardarije okončali su život u teškim mukama, Orest je postradao na usijanom gvožđu, a Sveti Evstratije je skončao u ognjenoj peći.
Pred smrt, u tamnici je Svetog Evstratija pričestio Sveti Vlasije. Njihove mošti su kasnije prenesene u Carigrad i sahranjene u crkvi Svetih Petočislenika.
U toj crkvi svetitelji su se javljali živi, a Sveti Orest se javio i Svetom Dimitriju Rostovskom.
Od Svetog Evstratija ostala je i molitva koja se čita na subotnjoj polunoćnici:
„Veličaja veličaju tja, Gospodi.“
Tropar (glas 4):
Mučenici Tvoji, Gospode, u stradanju svome primiše nepropadljivi vijenac od Tebe, Boga našega, jer imajući pomoć Tvoju mučitelje pobjediše i razoriše nemoćnu drskost demona. Njihovim molitvama spasi duše naše.
U narodu se ovaj dan doživljava kao vrijeme tihe, unutrašnje molitve. Vjeruje se da je dobro pročitati Mardarijevu molitvu za utjehu u nevoljama i za ukrepljenje u iskušenjima. Stariji su govorili da „ko se na Evstratija ukrepi, taj zimu lakše nosi“ — ne kao vremensku, već kao životnu.
(Glas Srpske, Foto: freepik.com)
- Detalji
- Kategorija: Život i stil
Prema pravoslavlju, vrijeme posta ima poseban duhovni značaj, zbog čega se u tom periodu, po pravilu, ne obavljaju crkvena vjenčanja niti svadbena slavlja.
Post je namijenjen unutrašnjem miru, molitvi, uzdržanju i pokajanju, dok je svadba događaj ispunjen radošću, muzikom, okupljanjem porodice i prijatelja, kao i bogatom trpezom. Ukratko post traži tišinu i smirenje, dok svadba traži svečanost i slavlje.
Suština ove prakse nije zabrana radi zabrane, već očuvanje smisla posta.
Upravo ta suprotnost u duhovnom raspoloženju predstavlja glavni razlog zbog kog Crkva savjetuje da se vjenčanja ne zakazuju tokom postova.
Ipak, kako objašnjava otac Dejan Krstić, u izuzetnim situacijama, vjenčanje tokom posta može biti dozvoljeno, ali uz jasno propisana pravila.
Crkva, ističe otac Dejan, poznaje i princip ikonomije, odnosno pastirskog snishođenja prema životnim okolnostima vjernika.
– Crkva, naravno, poznaje i ikonomiju, tj. snishođenje. Vjenčanja u postu mogu biti dozvoljena, ali samo kao izuzetak i zbog opravdanih razloga, uz blagoslov nadležnog episkopa i bez uobičajenih veselja koja prate svadbu. To pokazuje i mudrost i nježnost Crkve: ona drži istinu, ali se saginje prema slabosti čovjeka, da se “ne slomi trska stučena, i da niko, zbog okolnosti života, ne bude lišen blagoslova braka – naglašava on, a prenosi Religija.
Takođe, često se postavlja pitanje da li je grijeh prisustvovati svadbi tokom posta. Odgovor Crkve je jasan i umirujući – sama radost zbog bližnjih nije grijeh, ukoliko se poštuje duh posta.
– Ako dobijete poziv na svadbu u vrijeme posta, možete da idete, radost bližnjih nije grijeh, ukoliko možete da ispoštujete post: da ne jedete mrsno i da bude u duhu uzdržanja. Prisustvo na svadbi nije grijeh – zaključuje otac Dejan Krstić.
(ATV, Foto: Pixabay)
- Detalji
- Kategorija: Život i stil
Srpska pravoslavna crkva (SPC) sutra praznuje Djetinjce kada odrasli simbolično vežu djecu, koja se driješe, odnosno oslobađaju pripremljenim darovima.
Djetinjci se slave treću nedjelju pred Božić. Odrasli rano ujutru ili po dolasku iz crkve sa bogosluženja vežu djecu, a za vezivanje obično koriste kaiš, gajtan, kanap ili deblji konac.
Obično se zavežu noge ili ruke, pa se jednim dijelom kanap zaveže za sto ili stolicu.
Vezivanje za Djetinjce, Materice i Oce ima višestruku simboliku. Simbolizuje čvrste porodične veze, slogu, mir, poštovanje i međusobno pomaganje u svim prilikama, zatim upućuje ukućane na štedljivost i istrajnost u vrlinama.
Dobra i štedljiva djeca prikupe nešto sredstava štednjom, pa za taj dan nabave neku čast i driješe se onima koji ih vežu.
(Srpskainfo, FOTO: SPC)
- Detalji
- Kategorija: Život i stil
Praznik Svetog Nikole zauzima posebno mjesto u tradicionalnoј kulturi Srba, ističe muzeјski savjetnik Etnografskog muzeјa Saša Srećković, ukazuјući na njegov značaј koјi prevazilazi okvire vjerskog kalendara.
Ovaј praznik, poznat kao Nikoljdan, predstavlja složenu društvenu i kulturnu poјavu kroz koјu se vijekovima oblikuјu i prenose vrijednosti zaјednice.
Nikoljdan, koјi se obilježava 19. decembra, јedna јe od naјrasprostranjeniјih krsnih slava u Srbiјi. U narodnoј tradiciјi Sveti Nikola prepoznat јe kao zaštitnik djece, siromašnih i pomoraca, ali prije svega kao simbol milosrđa, darivanja i brige za druge. Te vrijednosti nalaze se u osnovi broјnih običaјa od okupljanja porodice i darivanja naјmlađih, do pomaganja onima koјima јe podrška naјpotrebniјa, obјašnjava Srećković.
Sa etnološkog stanovišta, krsna slava niјe samo porodični praznik, već važan mehanizam očuvanja kolektivnog identiteta i prenošenja kulturnih i duhovnih obrazaca sa generaciјe na generaciјu. Srećković naglašava da јe krsna slava јedinstvena odlika srpske kulture i јedan od njenih naјprepoznatljiviјih oblika nemateriјalnog kulturnog naslijeđa.
– Siječenja slavskog kolača i pripreme žita nose duboku simboliku. Oni upućuјu na ciklus života, zaјedništvo porodice i vjeru u vaskrsenje. Činjenica da se Sveti Nikola proslavlja u vrijeme Božićnog posta dodatno ističe značaј uzdržanja, duhovnosti i traganja za ravnotežom između materiјalnog i nemateriјalnog – obјašnjava Srećković i naglašava da ne postoјi јedinstven model obilježavanja praznika. Svaka porodica ima pravo da slavu proslavlja u skladu sa sopstvenim identitetom, vjerovanjima i životnim okolnostima.
Tradiciјa, kako ističe Saša Srećković, muzeјski savetnik Etnografskog muzeјa niјe nepromjenljiva ona se vremenom prilagođava, ali njena suština mora ostati prepoznatljiva, prenosi Telegraf.
(Srpskainfo, FOTO: ZORAN ILIĆ/RINGIEER)
Strana 13 od 13
