Izuzetno rijedak i naučno značajan događaj zabilježen je na području Mrkonjić Grada, gdje su na teritoriji sela Medna, u zaseocima Tegeltije i Lisice, pali fragmenti meteorita.

Astronom Nedim Mujić iz Sarajeva pojasnio je da se radi o izuzetno rijetkom događaju, jer većina meteora u potpunosti sagori prilikom prolaska kroz Zemljinu atmosferu. U ovom slučaju, fragmenti su najvjerovatnije sitni dijelovi asteroida ili komete koji su, uprkos ekstremnim temperaturama i pritiscima, uspjeli da dospiju do Zemljine kore.

"Meteori koji prežive prolazak kroz atmosferu i stignu do tla izuzetno su vrijedni za nauku. Njihova analiza je praktično jednaka slanju sonde u svemir i prikupljanju uzoraka sa nebeskog tijela starog nekoliko milijardi godina, s tom razlikom što ovdje priroda obavlja sav posao bez ikakvih troškova", istakao je Mujić.

On je objasnio i kako prepoznati moguće fragmente meteorita na terenu. Površina ovih tijela je najčešće tamna, glatka ili djelimično uglačana zbog intenzivnog sagorijevanja tokom prolaska kroz atmosferu, dok im je oblik uglavnom nepravilnog izgleda i lako se razlikuju od uobičajenog kamenja u prirodi.

Mujić je naveo da je sa svojom ekipom već u dva navrata boravio u selu Medna, ali da su dosadašnje potrage za ovim izuzetno vrijednim fragmentima završile bez uspjeha, što dodatno govori o složenosti terenskog rada i zahtjevnosti pronalaska meteorita na velikoj površini.

Ukoliko fragmenti meteorita sa područja Medne budu pronađeni i naučno potvrđeni, oni bi mogli biti registrovani u zvaničnoj Meteoritical Bulletin Database, međunarodnoj bazi podataka koju vodi Meteoritical Society i koja predstavlja centralni svjetski registar svih priznatih meteorita. U toj bazi svaki meteorit dobija jedinstvenu oznaku i ime, poput meteorita Takapō, koji je pronađen na Novom Zelandu u martu 2024. godine. Taj meteorit, mase oko 810 grama, nakon što je njegov ulazak u atmosferu zabilježen mrežom meteorskih kamera, prošao je detaljne laboratorijske analize, klasifikovan je kao L5 ordinardni hondrit i zvanično uvršten u međunarodnu naučnu evidenciju. Upravo takav postupak očekuje i eventualne fragmente iz Medne, koji bi, ukoliko budu locirani i potvrđeni, mogli dobiti svoje mjesto u svjetskim bazama podataka i trajno ući u naučnu literaturu.

Mujić naglašava da je zbog toga od izuzetnog značaja da se fragmenti pronađu, pravilno evidentiraju i sačuvaju, kako bi se mogli analizirati i registrovati. Takvi nalazi pomažu naučnicima da bolje razumiju nastanak Sunčevog sistema i procese koji su se odvijali u ranim fazama razvoja kosmosa.

(Mondo, Foto: Twitter/Gizmodo, Video: Provjereno.info)

BANjALUKA - Iako je prosječna neto plata u Republici Srpskoj u novembru ove godine dostigla 1.563 marke, životni standard većine građana i dalje nije dostigao nivo iz perioda prije pandemije virusa korona. Da bi danas imali istu kupovnu moć kao 2019. prosječna plata bi morala iznositi barem 1.800, odnosno najmanje 230 do 250 maraka više od aktuelnog prosjeka.

Ovo otkriva uporedni statistički pregled koji pokazuje da su građani sa prosječnim primanjima u ovom periodu faktički osiromašili. Godina 2019. bila je posljednja u kojoj su ekonomski pokazatelji davali osjećaj kakve-takve stabilnosti. Prosječna neto plata iznosila je oko 900 maraka, ali su cijene hrane, energenata, stanovanja i komunalnih usluga bile znatno niže. Inflacija je bila niska, a rast troškova života postepen i predvidljiv. Većina domaćinstava tada je mogla planirati mjesečne izdatke bez stalnog straha od novih poskupljenja. Plate, iako skromne, imale su veću realnu vrijednost, a odnos prihoda i troškova bio je povoljniji nego danas.

Pandemija virusa korona označila je početak dubokih promjena u životnom standardu građana. Nakon kratkog ekonomskog zastoja uslijedio je snažan inflatorni talas, koji je dodatno pojačan globalnom energetskom krizom i ratom u Ukrajini. Prema zvaničnim podacima ukupno povećanje cijena od 2020. do danas iznosi više od 40 odsto. Međutim, kod osnovnih životnih kategorija rast cijena bio je znatno veći. Hrana je u pojedinim grupama poskupjela čak za 70 odsto, energenti i gorivo značajno su povećali mjesečne troškove, dok su cijene stanovanja i kirija postale jedan od najvećih tereta za kućne budžete, posebno u većim gradovima.

Prosječna neto plata u novembru ove godine iznosila je 1.563 marke, što predstavlja rast od oko 660 u odnosu na 2019. Ipak, taj rast nije uspio da prati realno povećanje troškova života. Podaci Saveza sindikata Republike Srpske pokazuju da današnja prosječna plata pokriva tek nešto više od polovine sindikalne potrošačke korpe. Prije pandemije taj odnos bio je povoljniji, što jasno ukazuje na to da si građani danas mogu priuštiti manje nego prije pet godina.

Ako se kao osnov uzme prosječna plata iz 2019. godine od oko 900 maraka i na nju primijeni zvanična inflacija od 40 odsto, dolazi se do iznosa od približno 1.260 maraka. Međutim, ova matematička računica ne oslikava baš najbolje stvarni život. Kada se u obzir uzme i struktura potrošnje domaćinstava, gdje najveći dio prihoda ide na hranu, energiju i stanovanje, kategorije koje su najviše poskupjele, realna plata potrebna za postizanje standarda iz prepandemijskog perioda trebalo bi da iznosi između 1.750 i 1.850 maraka.

Iako statistika pokazuje rast plata, svakodnevni život građana prikazuje drugu sliku. Sve više domaćinstava se zadužuje, odriče dijela potrošnje ili smanjuje troškove koji nisu neophodni za preživljavanje. Najviše su pogođeni radnici u realnom sektoru, penzioneri i mladi, čija primanja ne prate rast osnovnih troškova. Razlika između 2019. i stanja danas najbolje pokazuje da problem nije visina plate na papiru, već njena realna vrijednost u svakodnevnom životu. Jedna današnja plata vrijedi otprilike kao jedna i po plata iz 2019, ali troškovi života su porasli kao da su dvije. Razlika između ova dva rasta upravo pokazuje prostor u kojem je nestala kupovna moć građana.

• Gorivo

Cijene goriva 2019. bile su oko 1,90 maraka, a danas oko 2,30, što predstavlja procentualni rast od 20 do 25 odsto. Prije šest godina za kupovinu 60 litara goriva bilo je potrebno oko 114 maraka, a danas 138. Međutim, ako se uzme u obzir i prosječna plata u tim periodima, vidi se da iako je gorivo poskupjelo, njegov rast u odnosu na primanja nije toliko dramatičan kao kod drugih osnovnih troškova.

• Godine pojele evro

Prema takozvanom kalkulatoru inflacije vrijednost 100 evra iz 2019. danas je ekvivalentna 123,74 evra u kupovnoj moći, što znači da je evro izgubio 23 odsto svoje vrijednosti u ovom periodu od šest godina. Pošto su evro i marka vezani, ovaj efekat direktno je uticao i na kupovnu moć.

(Glas Srpske, Foto: Ilustracija)

Rimokatolička crkva, protestantske i anglikanske crkve, kao i neke pravoslavne crkve koje su prihvatile novo računanje vremena, proslavljaju Badnji dan i Badnje veče, najavljujući sutrašnji Božić, praznika rođenja Isusa Hrista.

U noći između Badnje večeri i Božića služi se misa Ponoćka, jer se smatra da baš tada Božje svjetlo dolazi iz mraka.

Čitaju se dijelovi Јevanđelja o rođenju Spasitelja i događaju u Vitlejemu koji je promijenio istoriju čovječanstva.

Vjernici dolaze na poklon jaslama Bogomladenca, koja se tradicionalno improvizuju u svim hramovima.

(RTRS, Foto: ilustracija/EPA/MOHAMED HOSSAM)

Takozvani „super grip“, odnosno virus gripa A H3N2, koji se posljednjih sedmica intenzivno širi Evropom, zabilježen je i u Republici Srpskoj, gdje su potvrđena tri slučaja infekcije.

Načelnica Službe za epidemiologiju Instituta za javno zdravstvo Republike Srpske Nina Rodić Vukmir izjavila je za Jutarnji program RTRS-a da je riječ o poznatom virusu, a ne o novom soju.

"To nije novi virus, već podtip A H3N2 koji ima manju izmjenu u genetskoj strukturi. Virus ima tendenciju širenja i lako izaziva oboljevanje kod osoba koje nemaju izgrađen imunitet", istakla je Rodić Vukmir.

Prema njenim riječima, Republika Srpska ulazi u uobičajenu sezonu gripa, koja svake godine dostiže vrhunac tokom zimskih mjeseci.

"Nalazimo se u standardnoj sezoni gripa, a najveći broj oboljelih očekujemo krajem januara i početkom februara. Porast broja infekcija tek predstoji", navela je ona.

Rodić Vukmir je uputila apel građanima da, ukoliko imaju simptome bolesti, svedu kontakte i posjete na minimum i da vode računa o zaštiti drugih.

Prema podacima domova zdravlja u Republici Srpskoj, prijavljeno je 4.950 slučajeva akutnih respiratornih infekcija, dok su oboljenja slična gripi registrovana kod 432 osobe. Tokom ove sedmice u bolnicama je zabilježeno 88 slučajeva teške akutne respiratorne infekcije koji su zahtijevali hospitalizaciju.

Najveća učestalost oboljenja sličnih gripi zabilježena je u regijama Bijeljine i Foče. Najviše oboljelih od akutnih respiratornih i infekcija sličnih gripi pripada uzrasnim grupama od 30 do 64 godine i od 5 do 14 godina, dok su kod teških oblika infekcije najugroženiji najmlađi i najstariji građani.

(Mondo, Foto: Pexels)