RASPRAVA ŠIROM EVROPE Članice NATO razmatraju opcije u slučaju da Tramp napadne Grenland, jedna bi BACILA SAD NA KOLJENA

Dok američki predsjednik Donald Tramp prijeti da će vojska da zauzme Grenland, evropski zvaničnici i diplomate počeli su tiho da govore o tome kako bi bilo kada bi Evropa uzvratila udarac.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Bingo - Kralj dobrih cijena!

Iako bi vojni sukob između Sjedinjenih Američkih Država (SAD) i bilo koje evropske sile vjerovatno bio jedan od najkraćih ratova u istoriji, postoje i drugi načini na koje saveznici Grenlanda mogu da se odupru Trampu u slučaju da odbije da kompromis, piše briselski list “Politiko”.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Najvažnija tačka pritiska je obimna mreža vojnih baza u regionu, koje SAD koriste, geopolitičkim rječnikom, za projektovanje američke moći daleko od domovine – u Africi i posebno na Bliskom istoku.

Zašto SAD i dalje treba da imaju pristup tim bazama ili da dobijaju podršku od savezničkih mornarica, vazduhoplovstva ili obavještajnih službi, ako pokušaju da prisvoje suverenu teritoriju NATO članice poput Danske?

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Pitanje je toliko osjetljivo da se diplomate trude da ga drže podalje od glavnih debata između vlada u salama za sastanke na vrhu EU ili NATO.

Ipak, pet zvaničnika i diplomata potvrdilo je za “Politiko” da se o veoma osjetljivoj temi kako uzvratiti Trampu privatno raspravlja širom kontinenta.

Pored vojnih resursa Evrope, SAD se oslanjaju na Evropu kao ključnog trgovinskog partnera, a evropske vlade troše milijarde dolara godišnje na kupovinu američkog naoružanja. Sve ovo pruža potencijalni pritisak ako evropski kupci odluče da prestanu da kupuju u SAD.

Glavni rizik, navode neki zvaničnici, jeste da bi ovakvo direktno izazivanje moglo brzo da eskalira u potpuni raskid transatlantskih odnosa. Drugi tvrde da je savez sve toksičniji pod Trampom i da Evropa mora da krene dalje.

Lakši ili teži način

Najbliže što je neki lider došao do upozorenja na odmazdu bile su kriptične izjave predsjednika Francuske Emanuela Makrona.

– Ne potcjenjujemo izjave o Grenlandu. Ako bi suverenitet evropske i savezničke države bio ugrožen, posljedice bi bile bez presedana. Francuska prati situaciju s najvećom pažnjom i djelovaće u punoj solidarnosti s Danskom – rekao je Makron svojim ministrima ove nedjelje.

Njegovo suptilno upozorenje stiglo je dok su ministri spoljnih poslova Danske i Grenlanda započeli razgovore s Trampovom administracijom u Vašingtonu u potrazi za kompromisom oko sudbine ostrva sa 57.000 stanovnika.

Nakon razgovora u sredu sa američkim potpredsjednikom Džej Di Venskom i državnim sekretarom Markom Rubijom, danski ministar spoljnih poslova Lars Loke Rasmusen pokušao je da djeluje optimistično, ali je priznao da dogovor nije na vidiku.

– Predsjednik želi da zavlada Grenlandom. Zbog toga i dalje imamo temeljni nesporazum – rekao je Rasmusen za medije.

Evropske diplomate, koji su željele da ostanu anonimne, rekle su da se u prestonicama vodi diskusija o tome kako da se suprotstave Trampu.

Jednostavnije opcije uključuju:

– odlaganje odluka

– lobiranje kod republikanskih zvaničnika u Vašingtonu

– slanje savezničkih trupa na Grenland

– pa čak i kampanju u američkim medijima.

Ali pojavila se i mogućnost prekida podrške američkim vojnim raspoređivanjima, uključujući i radikalne prijedloge da se povrati kontrola nad američkim bazama, rekao je jedan diplomata.

Zašto niko ne govori javno suprotstavljanju Trampu

Međutim, priznaje, niko ne želi da javno govori o tome. Glavni razlog je što Evropljani smatraju da je američka podrška ključna za obezbjeđivanje bezbjednosnih garancija Ukrajini u okviru bilo kog mirovnog sporazuma s Rusijom. Istovremeno, mnogi saveznici jednostavno ne mogu da zamisle svijet u kojem SAD osvajaju Grenland upotrebnom vojne sile.

Još jedan evropski zvaničnik potvrdio je da vlade razmatraju kako efikasno da uzvrate na američke teritorijalne zahtjeve. Trenutno, Evropljani psihički nisu spremni za vrstu eskalacije koju bi takva odmazda izazvala.

Unutar NATO gdje je svaka diskusija o kažnjavanju Amerikanaca uglavnom zabranjena, neki ističu da bi to bio mač sa dve oštrice.

– Korišćenje baza kao aduta za pritisak, a to je moguće, rezultovalo bi uzajamnom štetom. Evropa bi dodatno izgubila bezbjednosne garancije… a SAD bi izgubile svoju najvrijedniju platformu za operacije u inostranstvu – rekao je jedan NATO diplomata.

Koje baze ima SAD u Evropi

Do 2024. SAD su imale 31 stalnu bazu i 19 drugih vojnih lokacija širom Evrope u okviru Evropske komande SAD. To uključuje najmanje 67.500 aktivnih vojnika, prema najnovijim podacima Ministarstva odbrane SAD, pri čemu je najveći dio stacioniran u Njemačkoj, Italiji i Velikoj Britaniji. Među njima su i:

– najveća NATO baza u Evropi u Ramštajnu (Njemačka), ključna lansirna rampa za američke operacije na Bliskom istoku i u Africi

vazduhoplovne baze u Britaniji – Lejkenhit i Mildenhol – koje zajedno mogu imati oko 3.000 vojnika

– vazduhoplovna baza Avijano u Italiji koja je ključno čvorište vazduhoplovnih snaga NATO.

Ben Hodžis, bivši komandant američkih trupa u Evropi, rekao je da su te baze “od suštinskog značaja za pripravnost i omogućavanje (Americi) globalnog strateškog dometa”. Primoravanje Amerikanaca da napuste te lokacije imalo bi “katastrofalan” efekat na američke operacije, dodao je Hodžis.

Ali to nije jedini evropski adut. Vašington bi takođe izgubio oko “polovine” svojih kapaciteta za razmjenu obavještajnih podataka u slučaju prekida saradnje, naveo je, dok bi kontinent mogao i da prestane da kupuje američko oružje. U 2024. godini Evropa je odobrila moguće ugovore između vlada u vrijednosti od 76 milijardi dolara – više od polovine ukupne svjetske američke proizvodnje oružja.

Opasna distrakcija

I pored svih alarma zbog Trampovih namjera prema Grenlandu, ovo nije najveći bezbjednosni prioritet za EU ili Britaniju. Dok su se zemlje poput Njemačke, Švedske, Britanije i Francuske obavezale da pošalju vojno osoblje na ostrvo kao znak podrške, druge brinu da spor predstavlja opasnu distrakciju od glavnog zadatka – odbrane Ukrajine od Rusije.

Bez američkih sigurnosnih garancija, diplomate priznaju da će biti nemoguće odvratiti ruskog lidera Vladimira Putina od ponovnog napada na Ukrajinu, pa je trenutno umirivanje Trampa prioritet, čak i ako savez neće trajati zauvijek, piše Politico.eu.

(Srpskainfo, FOTO: PRESIDENTIAL PRESS SERVICE HANDOUT/EPA/STEFAN FORSTER/YOUTUBE/SCREENSHOT)