Stvaranje prosperitetne lokalne zajednice

Gospodine Lukiću, koliko dugo ste na funkciji zamjenika načelnika opštine i kako ocjenjujete dosadašnji period?

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

LUKIĆ: Na funkciji zamjenika načelnika opštine Teslić nalazim se od 1. januara 2009. godine. Kada imamo u vidu da je 2009. i 2010. godinu najsnažnije obilježila globalna ekonomska kriza, možemo biti zadovoljni finansijskim stanjem u našoj opštini. Takvo stanje ostvareno je dobrim planiranjem i kvalitetnim upravljanjem budžetom. Budžet opštine je planiran tako što kapitalni troškovi imaju prednost u odnosu na tekuće troškove. Od ukupnog budžeta za 2010. godinu 33 odsto, odnosno 4.866.948 KM, usmjereno je na kapitalne troškove. Velika izdvajanja su za komunalne projekte, pri čemu je otvoreno nekoliko velikih gradilišta. Imajući u vidu budžetski deficit iz 2008. godine od 6.000.000 KM, možemo biti zadovoljni onim što je urađeno od planiranih projekata. Za izgradnju i obnovu komunalne infrastrukture opština će u ovoj godini uložiti oko 2.500.000 konvertibilnih maraka.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Pored toga što obavljate funkciju zamjenika načelnika opštine, Vi ste angažovani u izradi vrlo važnih dokumenata za lokalnu zajednicu, a kao ključni je Strategaja razvoja opštine za period od 2010. do 2015. godine. Šta zapravo predviđa ovaj dokument?

LUKIĆ: Bilo je više razloga za izradu ovog strateškog dokumenta, vezanih za globalizaciju, konkurentnost opštine, jačanje demokratizacije društva u smislu prava pojedinca i grupa na izbor, pravce ekonomskog razvoja i slično. Posebno je značajno bilo učešće građana opštine Teslić, predstavnika privatnog, javnog, obrazovnog, zdravstvenog, socijalnog, kulturnog, sportskog, civilnog i nevladinog sektora. Veliki broj građana opštine Teslić je, na različite načine učestvovao u izradi ovog dokumenta, što mu daje posebnu specifičnu težinu, naročito u pogledu opšteprihvatljive strategije razvoja.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Analiza stanja pokazala je da opština Teslić raspolaže značajnim razvojnim resursima. Međutim, uočena je i potreba da se raspoloživim resursima efikasnije upravlja. Nadalje, SWOT analiza je ukazala na širi spektar problema, posebno u kontekstu slabosti i prijetnji razvoju opštine:

1. nezaposlenost, starenje stanovništva i pad nataliteta,

2. neiskorišteni prirodni i privredni potencijali,

3. nedovoljno stimulativan poslovni ambijent,

4. prisutna siva ekonomija i nelojalna konkurencija,

5. rast potreba za socijalnom pomoći sve većeg broja i kategorija stanovništva

6. tehnološko zaostajanje.

Strategija razvoja opštine Teslić zasniva se na stvaranju prilagodljive privredne strukture, razvoju tržišta rada, maksimalnom korištenju prirodnih i stvorenih resursa i potencijala, razvijenom partnerstvu javnog i privatnog sektora, konceptu transparentne i efikasne javne administracije, te uravnoteženom razvoju svih područja opštine Teslić. Vizija strateškog razvoja podrazumijeva prosperitetnu lokalnu zajednicu s razvijenim malim i srednjim preduzetništvom, poljoprivredom i turizmom, sa aktivnim građanima koji u partnerstvu sa javnom upravom stvaraju ekonomski, kulturno-socijalni i ekološki privlačan ambijent za život i razvoj. Na temelju navedene vizije i u skladu s analizom stanja lokalne zajednice te u skladu sa SWOT analizom strateški ciljevi razvoja opštine Teslić su:

- razvoj diverzifikovane privredne strukture u kojoj su mala i srednja preduzeća nosioci razvoja i zapošljavanja,

- infrastrukturni razvoj,

- ruralni razvoj i ekologija kao preduslov stabilne i prosperitetne lokalne zajednice s razvijenim partnerskim odnosima između lokalne uprave, mjesne samouprave i građana, privrednog i javnog sektora u cjelini,

- razvoj ljudskih resursa.

Značajno je napomenuti da strategija razvoja, pored osnovne uloge, jasnog i planskog definisanja prioriteta u strateškim pravcima razvoja opštine, služi kao preduslov apliciranju za sredstva fondova Evropske unije (IPA), a isto tako za pristup kreditnim sredstvima banaka ili grantovskim sredstvima. Da bi se poboljšala nepovoljna struktura privrede i smanjila nezaposlenost, šanse i mogućnosti su u povoljnom položaju Teslića, njegovim raspoloživim resursima, tradiciji u nekim privrednim djelatnostima, kulturi i sportu, rastućoj lokalnoj energiji i motivaciji i infrastrukturi za razvoj preduzetništva.

Razvoj diverzifikovane ekonomske strukture je usmjeren na optimizaciju raspoloživih resursa, s aspekta disperzije ekonomskih aktivnosti u skladu s prostornim razmještajem prirodnih resursa preko pokretanja i restrukturiranja još neaktivnih kapaciteta i programa, pa do planskog usmjeravanja investitora.

Iskustvo iz okruženja pokazuje da su za strane investitore najprihvatljivije tzv. grinfild investicije i manji pojedinačni kapaciteti, a za takav koncept razvoja Teslić ima povoljne prostorne i infrastrukturne pogodnosti. U tom kontekstu treba posmatrati i formiranje industrijske zone.

U uslovima ograničenih materijalnih resursa i rastućih potreba za komunalnom infrastrukturom, svih vrsta, efikasan i efektivan razvoj infrastrukture nameće se kao jedan od osnovnih ciljeva budućeg razvoja. Realizacijom ovog strateškog cilja do 2015. godine, trebalo bi, u uslovima i dalje ograničenih resursa, obezbijediti takav razvoj komunalne infrastrukture koji neće predstavljati ograničavajući faktor realizacije drugih postavljenih ciljeva, a istovremeno će omogućiti podizanje kvaliteta života na viši nivo.

Istraživanja u okviru socioekonomske analize pokazala su značajnu nesrazmjeru u razvijenosti i uslovima života i rada u urbanom i seoskom području opštine. Koliko god privredne djelatnosti na ruralnom području bile gotovo u dramatičnim teškoćama i očigledno zapuštene, upravo u revitalizaciji ruralnih područja treba tražiti jedan od izlaza, ne samo za amortizovanje velikih problema tranzicije, već i za sveukupni brži razvoj, izvoz, zapošnjavanje i društvenu transformaciju. Na posljednjoj sjednici Skupštine opštine Teslić usvojen je i Nacrt strategije ruralnog razvoja opštine Teslić za period 2012 - 2017. godina.

Pomenuli ste strategiju ruralnog razvoja. Koji je njen značaj?

LUKIĆ: Selo više decenija privredno i infrastrukturno zaostaje za gradom te demografski nazaduje. Odlaskom velikog broja stanovnika iz sela u grad i izraženog procesa depopulacije, značajno su se smanjile razvojne mogućnosti sela. Negativni trendovi su se nastavili i u zadnjoj deceniji te produbili neravnomjeran privredni i socijalni razvoj ruralnih područja s negativnim posljedicama za stabilizaciju naseljenosti i ukupnu privredu. Najveći problem današnjih stanovnika sela, što je potvrdilo naše istraživanje, su nezaposlenost, loša infrastrukturna opremljenost naselja te uopšteno lošiji životni uslovi u odnosu na grad. Veliki broj stanovnika sela, njih više od petine, namjerava da napusti selo i odseli se u grad. Novi egzodus stanovnika sa sela može se spriječiti jedino povećanjem zaposlenosti i dohotka te razvojem infrastrukture u seoskom prostoru. U primarnoj poljoprivrednoj proizvodnji potrebno je povećati veličinu posjeda do nivoa ekonomske održivosti. To je moguće prodajom preostalog državnog zemljišta ruralnim domaćinstvima te dosljednim sprovođenjem Zakona o poljoprivrednom zemljištu. Potrebno je mnogo jače podsticati direktnu prodaju seljačkih proizvoda i preradu na gazdinstvu, proizvodnju i marketing proizvoda dodane vrijednosti, odnosno tradicijskih i inovativnih proizvoda i sve oblike agroturizama. Nadalje, potrebno je povećati ekonomsku korist od privatnih šuma i uključiti ruralna gazdinstva u iskorištavanje državnih šuma. Seosko stanovništvo treba uključiti u pružanje komunalnih i socijalnih usluga u seoskom prostoru. Konačno, potrebno je razviti što više nepoljoprivrednih aktivnosti u seoskom prostoru.

Navedene aktivnosti neće biti moguće bez snažnijeg uključivanja države u ovaj proces i znatnijeg ulaganja u seoski prostor. Kao dobar primjer može poslužiti bavarski primjer obnove sela koji je započeo 1970. godine i koji EU u velikoj mjeri integriše u svoju ruralnu politiku.

Dalja depopulacija sela bila bi pogubna za ukupno društvo, a njene najveće posljedice bile bi nekontrolisana urbanizacija, dalji neravnomjerni razvoj, nedovoljno korištenje prostornog i ljudskog potencijala te, na kraju, osiromašenje. Oslanjajući se na viziju razvoja definisanu Strategijom razvoja opštine Teslić 2010 - 2015. godine, te uvažavajući karakteristike stanja i mogućnosti razvoja identifikovane u ovom dokumentu, kao i prioritete definisane od strane stanovnika Teslića, definisana je vizija razvoja ruralnog područja opštine Teslić. Navedena vizija predstavlja sliku razvoja kakvu stanovništvo ruralnih područja želi imati u budućnosti stavljajući pritom kvalitet života, mogućnosti zaposlenja i očuvanje prirodnih resursa kao garanciju održivog razvoja.

Vizija ruralnog razvoja podrazumijeva opštinu Teslić kao sredinu u kojoj ruralno područje ima dobre uslove života, zaposlenja i očuvanu životnu sredinu.

U tom smislu misija budućeg razvoja ruralnog područja opštine Teslić treba da ide u sljedećim pravcima:

-intenziviranje i osavremenjavanje poljoprivredne proizvodnje, odnosno onih grana koje imaju tradicionalno veliku zastupljenost na području opštine Teslić, kao što su stočarstvo i voćarstvo, te razvoj djelatnosti koje se nadovezuju na ovu primarnu proizvodnju, a to su proizvodnja mliječnih proizvoda, prerada mesa i voća, te distribucija i plasman proizvoda na nova tržišta;

- izgradnja imidža opštine Teslić kao mjesta na kojem se proizvodi hrana kontrolisanog kvaliteta, u čiju se zdravstvenu bezbjednost potrošači mogu pouzdati kroz sistem kvaliteta koji je sproveden u svim fazama proizvodnje, prerade i plasmana poljoprivrednih i prehrambenih proizvoda;

- dovođenje stanja ruralne infrastrukture (putevi, vodosnabdijevanje, elektrosnabdijevanje i dr.) i javnih usluga u ruralnom području do nivoa koji ne zaostaje za urbanim područjem, odnosno centrom opštine.

- unapređenje ljudskih resursa kao jedne od prioritetnih aktivnosti na području opštine Teslić u narednim godinama, te iskorištavanje svih mogućnosti izgradnje partnerstava na međunarodnom, nacionalnom, regionalnom i svim drugim nivoima, kao modela kroz koji bi opština Teslić crpila svoje razvojne šanse u budućnosti.

Na temelju navedene vizije i u skladu s analizom stanja ruralnog područja te u skladu sa SWOT analizom strateški ciljevi razvoja opštine Teslić su:

-unapređenje konkurentnosti proizvodnje i prerade poljoprivrednih proizvoda,

-uvođenje veće raznovrsnosti u ruralnoj ekonomiji i podsticanje razvoja preduzetništva,

unapređenje kvaliteta i uslova života stanovništva koje živi u ruralnom području, a kad to kažem mislim na izgradnju i održavanje seoske infrastrukture, poboljšanje dostupnosti javnih usluga za seosko stanovništvo i unapređenje demografske slike ruralnog područja i

- očuvanje prirode i racionalno gazdovanje prirodnim resursima.

Pored onog što ste naveli, šta opština još preduzima na polju razvoja? Ima li projekata koje bi se posebno izdvojili?

LUKIĆ: Za realizaciju Programa uređenja građevinskog zemljišta za 2011. godinu planirana su sredstva u iznosu od 1.300.000 KM. Završeni su radovi na izgradnji vanjskog uređenja u Ulici svetog Save u zoni C-1 S1 i izgradnji uređenja ispred zgrade 2A u Karađorđevoj ulici kod pošte. Urađena je javna rasvjeta u Ulici vojvode Stepe, na saobraćajnici iza zgrade Osnovnog suda, MZ Žarkovini i MZ Gomjenici. Započeti su radovi na izgradnji fekalnog kolektora na dionici Barići - Gornji Teslić, čime se stvaraju pretpostavke za priključenje na kanalizacionu mrežu izbjegličkih naselja na Đuliću, naselja Barići i svih naselja koja gravitiraju tom području. Radovi su u toku i na izgradnji saobraćajnica u zoni S3-1 (Ulica majora Gavrilovića i drugih ulica) i izgradnji pješačke staze sa niskonaponskom mrežom i uličnom rasvjetom Barići - Gornji Teslić.

Po Programu uređenja građevinskog zemljišta u ovoj godini planirana je i izrada projektne dokumentacije koja je u potpunosti realizovana. U budžetu opštine za 2011. godinu planirana su sredstva za nastavak rekonstrukcije i modernizacije lokalne i nekategorisane putne mreže u visini od 750.000 KM. Urađena je rekonstrukcija lokalnog puta Blatnica - Očauš - Mihajlovac dionica Krivaja - Opašac u dužini od 0,8 km, rekonstrukcija puta za Uzvinsku u dužini od 1,0 km, rekonstrukcija puta za Stupu dionica Osredak - Nikolići u dužini od 0,8 km. Urađen je most na lokapnom putu Košćuk - Liplje, most za Šajinoviće u Šnjegotini i most za Živkoviće u Šnjegotini. U toku su radovi na izgradnji puteva Rastuša- Markovići u dužini 1,35 km, Rastuša - Kremenjaš u dužini od 1,0 km i puta Ružević - Delići - Biljezi u dužini od 0,6 km.

U skpadu sa Strategijom razvoja opštine Teslić za period 2010 - 2015. godina usvojena je Strategija razvoja malih i srednjih preduzeća, formirano je Udruženje samostalnih privrednika opštine Teslić, osnovan je kreditno-garantni fond za podršku mikrobiznisima u oblasti poljoprivrede, realizovani su podsticaji za razvoj zanatstva u 2010. godini kao i u poljoprivredi u iznosu od 333.569 KM. Takođe, realizovan je Program formiranja mehanizacijskih prstenova u poljoprivredi i Program edukacije poljoprivrednika iz oblasti stočarstva, voćarstva i proizvodnje biološki ispravne hrane, kao i sufinansiranje izrade hladnjače za malinu.

Devet mjeseci je iza nas, šta kažu finansijski pokazatelji za prvu polovinu budžetske godine, uzimajući u obzir činjenicu da ste na čelu Odeljenja za finansije?

LUKIĆ: Planirani budžet za 2011. godinu u iznosu od 12.545.000 KM za prvih šest mjeseci tekuće godine ostvaren je u iznosu od 6.929.806 KM, odnosno sa 55% u odnosu na godišnji plan. U poređenju s istim periodom prošle godine ostvareni prihodi su veći za 890.395 KM ili za 18%.

Poreski prihodi u posmatranom periodu ostvareni su u iznosu od 4.448.523 KM, što predstavlja 52% u odnosu na godišnji plan i u poređenju s istim periodom prošle godine veći su za 590.594 KM ili za 15%. U strukturi poreskih prihoda najznačajnije učešće imaju prihodi od indirektnih poreza, koji su ostvareni u iznosu od 3.642.367 KM ili 51 % u odnosu na godišnji plan. Ako posmatramo isti period prošle godine indirektni porezi veći su za 408.180 KM.

Posebno je značajno što su neporeski prihodi ostvareni u iznosu od 1.325.062 KM što u odnosu na plan čini ostvarenjeod49%. Neporeski prihodi u prvih šest mjeseci ove godine veći su za 469.068 KM ili za 55% u odnosu na isti period prošle godine. Uz sve navedeno, treba reći da je stavka finansiranje ostvarena u iznosu od 1.075.182 KM.

Rashodi budžeta u navedenom periodu iznose 5.404.199 KM ili 43% godišnjeg plana.

U drugoj polovini godine ostvaruju se veći prihodi, tako da sa sigurnošću možemo konstatovati da će budžet za 2011. godinu biti realizovan u visokom procentu.

Da li je do sada bilo,odnosno da li će u ovoj godini biti grantova pomoći drugih nivoa vlasta?

LUKIĆ: Grantovi su ostavreni u iznosu od 81.039 KM, a odnose se na pomoć grada Stokholma za finansiranje Centra za lokalni razvoj opštine Teslić, pomoć Ministarstva za izbjeglice i raseljena lica RS za izgradnju infrastrukture na području opštine, pomoć Federalnog ministarstva za nabavku računara za potrebe Centra za socijalni rad i uplate za izmjene regulacionih planova.

S kojom vizijom ste prihvatili funkcije zamjenika načelnika opštine i šefa finansija i šta građani od Vas mogu očekivati do kraja mandata?

LUKIĆ: Radi se o odgovornim funkcijama gdje treba mnogo raditi i koje mi predstavljaju izazov. One su istovremeno i lijepe i teške. Lijepe zbog toga što je to sigurno izazovan posao koji čovjeka u potpunosti angažuje i koji čovjeku omogućava da učini nešto kreativno, ostavi neki trag i uspije ostvariti neka svoja razmišljanja i vizije te na taj način pomogne mnogima. Teške su iz razloga što su zahtjevi i želje vrlo često veći od mogućnosti, a i zato što je čovjek na tim poslovima angažovan cijeli dan te praktično nema privatnog života.

Na drugi dio pitanja mogu odgovoriti da će opština i dalje raditi na osnovnim infrastrukturnim projektima, čime svojim građanima želi obezbijediti život dostojan čovjeka. Riječ je o projektima izgradnje vodovoda, asfaptiranju puteva, elektrifikacije, uređenja gradskih i prigradskih zona, razvoj i unapređenje ruralnih područja, izgradnje sportskih terena i sl.

Za kraj, ko je Miodrag Lukić?

LUKIĆ: Rođen sam u Tesliću, 1976. godine, gdje sam završio osnovnu i srednju školu. Diplomirao sam na Ekonomskom fakultetu Univerziteta u Banjoj Luci 2001. godine, gdje sam, 2006. godine, odbranio magistarski rad na temu: "Ekonomsko-finansijski podsticaji za razvoj malog preduzetništva u lokalnim zajednicama, case studies Teslić" stekavši zvanje magistra ekonomskih nauka. Naučno nastavno vijeće istog fakulteta i Senat Univerziteta u Banjoj Luci odobrili su mi izradu doktorske disertacije pod nazivom "Preduzetništvo u funkciji razvoja ruralnih područja u Bosni i Hercegovini".

Tokom svog dosadašnjeg rada stekao sam značajna stručna iskustva i vještine iz menadžmenta i preduzetništva. Obavljao sam funkcije direktora komercijalne službe u AD "Merkur" Teslić zatim zamjenika direktora u istom preduzeću te funkciju direktora u "Dević-tekstil" do.o. Teslić. Pored navedenog, bio sam angažovan kao predavač stručnih predmeta u SMŠ "Jovan Dučić" Teslić, zatim kao predsjednik Nadzornog odbora Doma zdravlja "Sveti Sava" Teslić, član Nadzornog odbora Skupštine opštine Teslić, a učestvovao sam kao spoljni saradnik u više stručnih projekata Instituta ekonomskih nauka Ekonomskog fakulteta u Banjoj Luci. Takođe, učestvovao sam u više projekata za razvoj MSP koje je vodila Republička agencija za razvoj malih i srednjih preduzeća Republike Srpske (RARS) i opštinska agencija (Tera) za razvoj MSP. Do sada sam objavio šest naučnih i tri stručna rada.

(opština Teslić)